04.07.03 - TPIR/KAMUHANDA - KAMUHANDA ARI HAFI KURANGIZA KWIREGURA

KAMUHANDA SUR LE POINT DE CLÔTURER SES MOYENS DE DEFENSE

VOA kinyarwanda-kirundi le 2 mai 2003

Résumé

L'ancien ministre rwandais de l'enseignement supérieur et de la recherche scientifique, Jean de Dieu Kamuhanda, est sur le point de clôturer la présentation de ses moyens de défense. Le Tribunal devrait ensuite fixer les dates des plaidoiries finales.

Umutwe

Urubanza rwa Jean de Dieu Kamuhanda, wari minisitiri w'amashuri makuru, ubushakashatsi mu by'ubuhanga n'umuco, mu Rwanda muri 1994, biteganijwe ko ruzarangiza kuburanishwa mu cyumweru gitaha mu rukiko rw'Arusha. Ni inkuru twateguriwe na Agustini Twagirayezu, umunyamakuru wa Fondation Hirondelle.

Igihimba

Jean de Dieu Kamuhanda yabaye minisitiri w'amashuri makuru, ubushakashatsi mu by'ubuhanga n'umuco muri guverinoma yari iyobowe na Yohani Kambanda. Yashyizwe kuri uwo mwanya mu kwezi kwa gatanu muri 1994. Mu rukiko rw'Arusha akurikiranyweho ibyaha birindwi by'itsembabwoko n'ibindi byibasiye inyoko muntu byakorewe mu karere avukamo ka Gikomero, mu ntara ya Kigali ngari. We arabihakana.

Ubushicyaha bumurega cyane cyane ubwicanyi bwakorewe kuri paruwasi ya Gikomero tariki ya 12 y'ukwezi kwa kane muri 1994, no kw'ishuri rihegereye. Kamuhanda we asobanura ko atigeze agera i Gikomero kuri ayo matariki yemezwa n'ubushinjacyaha. Kamuhanda na bamwe mu baje kumuvugira bo bemeje ko yaherukaga i Gikomero tariki ya 3 y'ukwezi kwa kane muri 1994. Abatangabuhamya benshi bavuze ko Kamuhanda atashoboraga kugera i Gikomero nyuma y'itariki ya 6 y'ukwezi kwa kane muri 1994, kuko imihanda yose yaganishagayo yaberagaho intambara.

Kamuhanda yafatiwe mu Bufaransa mu kwezi kwa 11 umwaka w'1999, azanwa Arusha mu kwezi kwa gatatu umwaka w'2000. Urubanza rwe rwatangiye tariki ya 17 y'ukwezi kwa kane umwaka w'2001. Ubushinjacyaha bwarangije guhamagaza abagabo babwo mu kwezi kwa gatanu umwaka w'2002. Bose hamwe babaye 24.

Nyuma y'aho Kamuhanda nawe yatangiye kwiregura, ahamagaza abagabo basaga 30, aba ndetse ari nawe ubabimburira mu gutanga ubuhamya.

Ubu ashigaje gusa abagabo batatu, harimo n'uzatanga ubuhamya mu rwego rw'impuguke. Uwo ni Umunyarwanda witwa Nkiko Nsengimana, wazobereye mu bya politiki n'imibanire y'abantu.

Umucamanza uyoboye uru rubanza, Umunyatanzaniya William Hussein Sekule yifuje ko abo bagabo basigaye barangiza gutanga ubuhamya bwabo mu mpera z'icyumweru gitaha. Bigenze uko yabyifuje, haba hasigaye gusa imyanzuro y'ababuranyi, ikurikirwa n'ukwiherera kw'abacamanza.

Jean de Dieu Kamuhanda yunganirwa n'abovoka babiri: Me Aicha Conde uvuka muri Guineya na Me Patricia Mongo uvuka muri Congo Brazaville. Ubushinjacyaha bwo buhagariwe n'Umunyairlande Douglas Marks Moore n'Umunyanigeriya Ibnokulu Babajide.

Urubanza rwa Kamuhanda nirwo rwonyine rwaburanishijwe muri iki cyumwru mu rukiko rw'Arusha, kuko izindi zose zabaye zisubitswe. Urugereko ruruburanisha rugenda rurusimburanya n'izindi ebyiri: urwa Yuvenali Kajelijeli wari burugumesitiri w'iyahoze ari komini Mukingo mu ntara ya Ruhengeri, mu majyaruguru y'u Rwanda, n'urw'abantu batandatu baregwa itsembabwoko n'ibindi byaha byibasiye inyoko mu ntara ya Butare, iri mu majy'epfo y'u Rwanda.

Uretse umucamanza Sekule, abandi bagize uru rugereko ni Arlette Ramaroson wo muri Magadascar na Winston Churchill Matanzima Maqutu wo muri Lesotho.

Kamuhanda yatangiye aregwa ibyaha umunani ariko urukiko rwaje kumuhanaguraho kimwe, mbere y'uko atangira guhamagaza abamuvugira.

Abamwunganira bari babwiye abacamanza ko ubushinjacyaha nta bimenyetso bifatika bwatanze ku birego bibiri: icyo gufatanya n'abandi gucura umugambi w'itsembabwoko n'icyo gukorera abari n'abategarugori ibya mfura mbi, basaba ko yabihanagurwaho, atagombye kubyireguraho. Abacamanza bo bemeye guhanagura icyo gufatanya n'abandi gucura umugambi w'itsembabwoko cyonyine, urubanza ruhita rukomeza.

Agustini Twagirayezu, umunyamakuru wa Fondation Hirondelle, wateguriye iyi nkuru Ijwi ry'Amerika.

AT/FH(VOA'0501)